Een ‘bestuurscultuur’, en wat dan…

Geschreven door Lotte Roelofs

We kunnen er niet meer omheen. Er staan steeds vaker artikelen in de krant met koppen als ‘De oude bestuurscultuur woekert als netelroos’;[1] ‘De burger is verliezer in het debat over bestuurscultuur’;[2] ‘Nieuwe bestuurscultuur: is Rutte echt de Superman die hij wil zijn?’.[3] Maar wat is die bestuurscultuur nu precies en is die wel zo makkelijk te veranderen als er steeds meer commentaar op komt?  

Bestuurscultuur
Een bestuurscultuur is zoals het woord al zegt, de cultuur binnen/van een bestuur. Een bestuurscultuur kan worden gezien als een verzameling van ‘tradities, stijlen en gebruiken’.[4] Deze tradities, overtuigingen en praktijken zijn door verloop van tijd vanzelfsprekend geworden. Bestuursculturen karakteriseren zich daarnaast in stijlen: een bepaalde manier van doen en spreken. Ook drukken bestuursculturen zich uit in gebruiken. Deze gebruiken laten zien hoe de betrokkenen in het dagelijks handelen gebruikmaken van ‘beschikbare culturele elementen, de resources, zoals taal, symbolen, objecten en dagelijkse rituelen’.[5] Kortom, het gaat hier om een bepaalde manier met bepaalde gewoontes en gebruiken, die door de jaren heen gevormd zijn, waarop betrokkenen/ bestuurders met elkaar en met een bepaalde situatie omgaan. Een dergelijke bestuurscultuur, van gedeelde manieren van denken en doen, komt vooral van pas bij uitdagingen, bepalen wie of wat competent is en wie relevante partijen zijn.[6]

Tijd voor een nieuwe bestuurscultuur?
Zoals Rutte, in Nieuwsuur, zelf heeft aangegeven, is het tijd voor een nieuwe bestuurscultuur.[7] Maar is een bestuurscultuur wel zo makkelijk te veranderen? Wij hebben namelijk gezien dat het in een bestuurscultuur gaat om tradities, stijlen en gebruiken die in de loop der jaren zijn gevormd. Demissionair premier Mark Rutte heeft aangegeven van het ‘maandagochtendberaad’ af te willen. Dit is echter geen uitvinding geweest van het Kabinet Rutte maar een variant op het al bestaande ‘Torentjesoverleg’ dat al decennialang plaatsvond.[8] J. Stoker en H. Garretsen schrijven in een column van 9 mei 2021 dat ‘verandering van bestuurscultuur in politiek Den Haag lastig gaat worden als huidige leiders aanblijven’.[9] Maar bij het ‘maandagochtendberaad’ zien we dat dit een traditie is die niet uit Kabinet Rutte voortkomt maar al decennialang bestaat. De vraag die zich opdringt is dan of deze tradities – zoals het maandagochtendberaad –, ongeacht wie de leider is, niet gewoon overgenomen kunnen en zullen worden, tenzij hier uitdrukkelijk van wordt gezegd dat ermee gestopt gaat worden en dit dan ook gebeurt.

Het idee om de huidige bestuurscultuur te veranderen ligt er. Wie dit uiteindelijk tot uitvoering zal brengen, dat is de vraag die de tijd zal beantwoorden.

[1] https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/de-oude-bestuurscultuur-woekert-als-netelroos~b9c3ff8c/ – laatst geraadpleegd op 17 juni 2021.
[2] https://www.nrc.nl/nieuws/2021/05/14/de-burger-is-de-verliezer-in-het-debat-over-bestuurscultuur-a4043507 – laatst geraadpleegd op 17 juni 2021.
[3] https://www.parool.nl/nederland/nieuwe-bestuurscultuur-is-rutte-echt-de-superman-die-hij-wil-zijn~b466c5e9/- laatst geraadpleegd op 17 juni 2021.
[4] M. Noordegraaf en J. Vermeulen, Bestuurscultuur als kracht. Lokale tradities, stijlen en gebruiken als bronnen van bestuurskracht, Boom Lemma Tijdschriften is gemaakt voor Utrecht University Library (202441), januari 2007, p. 50-51.
[5] M. Noordegraaf en J. Vermeulen, Bestuurscultuur als kracht. Lokale tradities, stijlen en gebruiken als bronnen van bestuurskracht, Boom Lemma Tijdschriften is gemaakt voor Utrecht University Library (202441), januari 2007, p. 51.
[6] M. Noordegraaf en J. Vermeulen, Bestuurscultuur als kracht. Lokale tradities, stijlen en gebruiken als bronnen van bestuurskracht, Boom Lemma Tijdschriften is gemaakt voor Utrecht University Library (202441), januari 2007, p. 50.
[7] https://www.parool.nl/nederland/nieuwe-bestuurscultuur-is-rutte-echt-de-superman-die-hij-wil-zijn~b466c5e9/ – laatst geraadpleegd op 17 juni 2021.
[8] https://www.ewmagazine.nl/nederland/achtergrond/2021/05/wat-moet-anders-aan-de-haagse-bestuurscultuur-823063/ – laatst geraadpleegd op 17 juni 2021.
[9] https://www.rug.nl/inthelead/blog/nieuwe-bestuurscultuur-kansrijker-met-andere-leiders-columt-in-het-fd – laatst geraadpleegd op 17 juni 2021; https://fd.nl/opinie/1383023/nieuwe-bestuurscultuur-kansrijker-met-andere-leiders-jje1ca3rmp1H – laatst geraadpleegd op 17 juni 2021.

Video
Delen

Uw naam

E-mail

Naam ontvanger

E-mail adres ontvanger

Uw bericht

Verstuur

Share

E-mail

Facebook

LinkedIn

Contact

Verstuur

Aanmelden

Verstuur